ابوریحان بیرونیابوریحان بیرونی
( 362 - 434 ق )
دوره زندگی: اسلام
ابوريحان بيروني يكي از دانشمندان و مشاهير ملي ايران است . اهميت عمده او را دراين بود كه دررياضيات و علم هيات و نجوم درزمان خود تقريبا يگانه عالم بوده و مي توان گفت يگانه عالم بزرگ آن دوره دراين فنون وي بود . ابوريحان بيروني مردي يك فن و متخصص بود و درامر هيات و نجوم و علوم طبيعي مهارت داشت. وي در سوم ذيحجه سال ۳۶۲ هجري قمري در حومه شهر كات از توابع خوارزم نوزادي به دنيا آمد كه بعدها يكي از بزرگترين دانشمندان عصر خود شد و به قول «جرج سارتن»، يك سرو گردن از علما و دانشمندان عصر خود مانند ابن هيثم، علي بن عيسي كرجي و بسياري ديگر بالاتر بود. از نظر سارتن درخشندگي قرن چهارم و پنجم به خاطر وجود دو اسطوره بزرگ آن عصر ابن سينا و ابوريحان بيروني بوده است.رشته : رياضيات و نجوم
تحصيلات رسمي و حرفه اي : بيروني تقريبا به تمام علوم زمان خود مسلط بود و همين طور در تمام شاخههاي رياضيات آن زمان دستي داشت.مشهور است وقتي ابوريحان در بستر مرگ بوده، مسئلهاي از كسي ميپرسد. او ميگويد: «حالا چه وقت پرسيدن است؟» ابوريحان ميگويد: «بدانم و بميرم بهتر است يا ندانم و بميرم؟» او مبتكر بزرگ تئوريهاي جديد، رياضيات و يا جز آن نبود،تنها مشاهده گر دقيقي بود كه پيشرو روش تجربي به شمار ميرفت. او در كتاب «ماللهند» نوشته است: قسم ميخورم كه زندگيام يك فلسفه مهم است اما همه مردمي كه در اين دنيا زندگي ميكنند، فيلسوف نيستند.
استادان و مربيان : وي علوم عقلي و حكمت را نزد استاد بي نظير زمان خود «عبدالصمد حكيم» آموخته بود.
وقايع ميانسالي : ابوريحان بيروني چندين سال از عمر خويش را درهندوستان گذرانيد و زبان سانسكريت فراگرفت و با كتب رياضي ، نجوم ،فلسفه و علوم واديان هندي وبه طوركلي بافرهنگ اقوام هند به خوبي آشنا شدو و معرفت عميقي به احوال هندوستان حاصل كرد.
زمان و علت فوت : وفات ابوريحان بيروني درسوم رجب 440 بود . او درهنگام فوت تقريبا 78 سال داشت.
مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : تا سال 407 هجري ابوريحان بيروني درخوارزم درخدمت ماموران خوارزمشاه بود اما ظاهرا ازسال 408 او در نزد محمود غزنوي بوده است. وي درسفرهايي كه محمود به هندوستان از براي غزوه فتوحات لشكر كشي مي كرد همراه بود.
مراکزي که فرد از بانيان آن به شمار مي آيد : ابوريحان در طول عمر خود به شهرهاي مختلفي سفر ميكرد و به اندازهگيري طول و عرض جغرافيايي آن شهرها ميپرداخت و سپس موقعيت هر شهر را روي يك كره مشخص ميكرد و پس از سالها توانست آن نقاط را روي يك نقشه مسطح پياده كند و اين مقدمه علم كارتوگرافي بود كه اينكار با ابوريحان شروع شد.
ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : ابوريحان بيروني گاهي درجرجان در نزد قابوس بن وشمگير بوده و زماني درگرگانج يا جرجانيه نزد خوارزمشاه بود . وي زماني نزد سلطان محمود و سلطان مسعود غزنوي ميزيست .
چگونگي عرضه آثار : نوشتههاي ابوريحان را بيش از 153 دانستهاند كه بيشتر آنها به زبان عربي بوده و 115 اثر پيرامون علم رياضي بوده است. از ميان همه آثار بيروني، فقط 35 اثر باقي مانده است. بيروني از نخستين دانشمنداني است كه در نوشته هاي خود به پيشينه تاريخي يك موضوع علمي پرداخته است.در فلسفه چشم بسته پيرو آرا و عقايد پيشينيان خود مانند فارابي، كندي و نظاير آنها نبوده است. بلكه نقد و بررسي نظرات و آراي ارسطو و فلاسفه ماقبل خود را براي رسيدن به درستي انديشه هاي فلسفي و ايده هاي فكري خود انجام مي داد. او همچنين برخي از آثار فلسفي هندوان كبتي چون «شامل» را به عربي ترجمه نمود.او براي پي بردن به درستي سخنان ديگران و بررسي نظريه هاي خود به مشاهده دقيق پديده ها و آزمودن آزمودني ها پرداخته و در آزمايشهاي خود مانند يك پژوهشگر امروزي تلاش نمود در هنگام مقايسه ويژگي دوماده شرايط را براي آنها به طور يكسان فراهم كند. از ديگر ويژگي هاي پژوهشي بيروني آشنا بودن او با چند زبان مانند فارسي، تركي، عربي، سرياني، عبري،سانسكريت و يوناني بوده است و اينكه به خوبي مي دانسته كه براي پژوهش در فرهنگ مردم و دانش و تمدن هاي گوناگون بايد اول زبان آنها را فراگرفت.
مکتوبات علمی:
بازديد:
366
