مظفر اسفزاري
مظفر اسفزاري ( 420 - 506  ق )
دوره زندگی: اسلام

امام ابوحاتم مظفربن اسماعيل اسفزاري ( متوفي بين سالهاي 506 تا 515 ه.ق) رياضيدان و منجم ايراني اهل اسفزار ( سبزوار هرات ) بود. وي در علم جراثقال ( مكانيك ) رياضيات و نجوم مهارت بسياري داشت تا آنجا كه به عنوان يكي از منجمين دربار ملكشاه سلجوقي ، در ساختن تقويم جلاعي شركت داشت. از وي كتابهايي چون اختصار في اصول اقليدس باقي است.
رشته : نجوم
والدين و انساب : امام ابوحاتم مظفر بن اسماعيل اسفزاري از دانشمندان اسفزار در نزديكي هرات بود. وي را با نام ابوالمظفر اسفزاري نيز ياد كرده اند.
اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : مظفراسفزاري درنيمه دوم سده پنجم قمري در ولايت اسفزار در جنوب هرات بر سرراه زرنج به هرات كه مركز آن نيز اسفزار نام داشت مي زيست، شهر اسفزار را سبزوار هرات مي نامند. درآن نواحي در زمان مذكور سلاجقه و خوارزمشاهيان با هم كشمكش داشتند.
تحصيلات رسمي و حرفه اي : مظفر اسفزاري از منجمان بزرگ و علماي رياضي و معاصر حكيم عمر خيام بود وي در رياضي ،‌هيات ( نجوم ) و جراثقال ( مكانيك ) مهارت داشت و دراين زمينه مطالعات وسيعي به انجام رساند.
وقايع ميانسالي : مظفر اسفزاري درسال 467ه.ق با عمر خيام و جماعتي ديگر از منجمان بزرگ به فرمان ملكشاه سلجوقي، رصد معروف ملكشاهي را كه رصد جلالي نيز نام دارد، ترتيب دادند. وي ابزاري به نام ترازوي ارشميدس ( مشهور به ميزان غش) را ساخت، اما خازن سلطان آن را شكست ، از اين رو بسيار ناراحت شد و پس از چند سال بيماري، سرانجام درگذشت.
زمان و علت فوت : مظفر اسفزاري دربين سالهاي 515 - 506 ه.ق در اثر بيماري در گذشت.
مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : مظفر اسفزاري درسال 467ه.ق به ياري حكيم عمر خيام و ساير منجمان در طرح بزرگ رصد معروف ملكشاهي ( جلال ) شركت داشت . وي از منجمين دربار ملكشاه سلجوقي به شمار مي رفت.
فعاليتهاي آموزشي : از فعاليت هاي آموزشي مظفر اسفزاري خبري در دست نيست . اما دانشمندان پس از او از جمله عبدالرحمن خازن مولف ميزان الحكمه به كتابهاي وي استناد كرده اند.
مراکزي که فرد از بانيان آن به شمار مي آيد : مظفر اسفزاري به همراه ساير منجمين درباره ملكشاه سلجوقي در سال 467ه.ق رصد مشهور ملكشاهي ( معروف به رصد جلالي ) را ترتيب داد.
ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : مطالعه ، تحقيق و رصد ستارگان همواره مظفر اوقات مظفر اسفزراي را پر كرده است.
همفکران فرد : مظفر اسفزاري از منجمان بزرگ و رياضيدانان مشهور و معاصر حكيم عمر خيام و همكار وي بوده است.
آرا و گرايشهاي خاص : مظفر اسفزاري در نجوم توجه خود را بيشتر به تقويم و رصد كاربردي توجه معطوف مي داشت درعلم هندسه نيز به علم مساحت و در علم مكانيك ( جراثقال ) به بحث وزن و اهرم ها عنايت خاصي نشان داد.

منبع: بنیاد ایران شناسی

مکتوبات علمی:
بازديد:  249